Мөхөх аюулд өртсөн амьтан ихэрлэсэн нь “бурхны” хишиг
Дэлхий гаргийнхан 2026 оны эхний долоо хоногийг үдсэн өдөр байгаль, амьтанд ээлтэй хүн бүхнийг баярлуулах нэгэн мэдээллийг Конго улсын Вирунга үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийнхэн түгээлээ. Африк тивийн хамгийн эртний үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд нэн ховорт тооцогддог уулын горилл ихэр монш төрүүлжээ.
Энэ бол байгаль экологи, амьтан судлалын салбарт онцгойлон тэмдэглэх үйл явдал. Учир нь олон арваны хугацаанд уулын горилл устаж үгүй болох аюулд орсон төрөл, зүйлийн жагсаалтад багтаж ирсэн юм. Тодруулбал, Вирунгагийн цөөн хэдэн горилл дэлхий дээр үлдсэн энэ төрлийн сүүлчийнхэд тооцогдож байлаа. Ийм эгзэгтэй үед мэндэлсэн ихэр эрэгчин моншийн ээж Мафуко өдгөө 22 настай бөгөөд 2016 онд мөн ихэрлэсэн ч долоо хонолгүй хоёул нас барсан аж. Үүнээс өмнө дөрвөн удаа тус бүр нэг монш төрүүлжээ. Уулын гориллын хувьд ихэр төрөлт нь маш ховор буюу магадлал нэг хувь гэж үздэг. Эмэгчин ихэвчлэн дөрвөн жилд нэг удаа төрдөг бөгөөд төлөө тээх хугацаа нь найман сар хагас үргэлжилдэг. Үүнээс өмнө тус хүрээлэнд уулын горилл ихэрлэсэн тохиолдол 2020 онд бүртгэгджээ.
Өдгөө энэхүү гэр бүлийнхний амьдрах орчныг илүү хяналттай байлгаж, эрүүл өсөж, торниход нь хүрээлэнгийнхэн онцгой анхаарах ёстойг мэдээлсэн байна. Уулын гориллын амьдардаг орчин хууль бус эвсэгт бүлэглэлүүдийн дайралтад байнга шахам өртдөг учраас байгаль хамгаалагчид улам хариуцлагатай байж, шаардлагатай бол хөндлөнгөөс тусламж үзүүлнэ гэдгийг онцлов.
Хүрээлэнгийнхний мэдээлснээр, 2003 онд төрсөн Мафуко хүн төрөлхтөнд уулын гориллын удмыг үлдээхээр “бурхнаас” илгээгдсэн амьтан бөгөөд түүний түүх тун эгзэгтэй, гайхамшигтай. Түүний ээжийг зэвсэгт этгээдүүд хороожээ.
ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн дурсгалт газар болох Вирунга хүрээлэнг уулын гориллыг хамгаалах зорилгоор 100 жилийн өмнө байгуулсан. Энэ төрөл зүйл одоогоор Вирунга болон Руанда, Угандагийн үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн онгон байгальд 1000 орчим байгаа нь сүүлийн хагас зууны нөр хөдөлмөрийн үр дүн юм.
Ташрамд өгүүлэхэд, өнгөрсөн оны аравдугаар сард АНЭУ-ын Абу Даби хотод болсон Байгаль хамгаалах олон улсын холбооны их хурлын үеэр устаж үгүй болох аюулд орсон төрөл, зүйлийн улаан жагсаалтын хамгийн сүүлийн хувилбарыг танилцуулсан Африкийн уулын горилл, Амурын бар, далайн ногоон яст мэлхий, Пуэрто Рикогийн Амазон тоть, Пржевальскийн адуу буюу тахь, Европын бизон, уулын горилл, Сычуаны аварга панда зэрэг амьтныг устах аюулаас бага боловч холдсон гэж танилцуулсан юм. Гэхдээ Африкийн уулын горилл устах аюулд орсон хэвээр байгааг онцлон тэмдэглэсэн. 1981 онд 253 байсан бол өдгөө 1000-гаар тоологдох болсон энэ амьтан Африкийн төв хэсгээр, далайн түвшнээс 2200-4300 метрийн өндөрт, ойролцоогоор 40 км урт, 3-19 км өргөн зургаан галт уулын энгэрт амьдардаг.
