Физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагнал хүртэх магадлалтай эрдэмтэд нэрлэгдэж байна

Шведийн Стокхолм хотын Солны дүүрэгт байрлах Каролинска хүрээлэнгийн Нобелийн ассамблейгаас физиологи, анагаах ухааны салбарын 2026 оны Нобелийн шагналтныг зарлахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд одоогоор уг шагналыг хараахан албан ёсоор гардуулаагүй байна. Шагналын эзнийг 2026 оны аравдугаар сарын 5-ны даваа гарагт төв Европын зуны цагаар 11:30 цагаас эхлэн зарлаж, Нобелийн байгууллагын албан ёсны цахим сувгуудаар олон нийтэд шууд дамжуулахаар товлоод байна.

Нобелийн хорооны шийдвэр гаргах үйл явц болон хэлэлцүүлэг чанд нууцлагдмал байдаг хэдий ч олон улсын шинжлэх ухааны хэвлэлүүд болон шинжээчид энэ удаагийн шагналд нэр дэвших өндөр магадлалтай хэд хэдэн нээлтийг онцолж эхэллээ. Тэдгээрийн дотор нойр болон сэрүүн байдлыг зохицуулах үүрэг бүхий орексин хэмээх уургийг нээн илрүүлсэн эрдэмтэн Эммануэль Миньо, Масаши Янагисава нарын судалгаа өндөр магадлалтайд тооцогдож байна. Энэхүү судалгааны хамтрагчид нойрны эмгэгийн биологийн механизмыг тодорхойлсон бүтээлээрээ 2026 оны Ласкерийн анагаах ухааны суурь судалгааны шагналыг саяхан хүртсэн юм.

Үүний зэрэгцээ орчин үеийн бодисын солилцооны эмгэг судлалын салбарт хувьсгал авчирсан нээлтүүд ч мөн шинжээчдийн таамаглалд хүчтэй бичигдэж байна. Тухайлбал, чихрийн шижингийн хоёрдугаар хэвшил болон таргалалтыг анагаах орчин үеийн бэлдмэлүүдийн үндэс болсон глюкагон төст пептид-1 (GLP-1) дааврын анхдагч судалгааг хийсэн Лотте Бьерре Кнудсен, Жон Энг нар шагналын гол өрсөлдөгчдийн тоонд нэрлэгдэж байгаа юм. Түүнчлэн эсийн биологи болон дархлаа эмчилгээний салбарт цоо шинэ чиг хандлага бий болгосон эрдэмтэн Карл Жун ч хамгийн их таамаглагдаж буй судлаачдын жагсаалтад багтжээ.

Шинжлэх ухааны хүрээний өмнөх шагналын түүхийг авч үзвэл, 2025 оны физиологи, анагаах ухааны салбарын Нобелийн шагналыг захын дархлааны тэсвэрт чанарын механизмыг нээн илрүүлсэн Мэри Э. Брунков, Фред Рамсделл, Шимон Сакагүчи нарт олгож байв. Тухайн нээлт нь хүний бие махбод өөрийн эд эсийг гэмтээхгүйгээр дархлааны тогтолцоог хэрхэн зохицуулж байдгийг тайлбарлаж, аутоиммун өвчлөлийг ойлгоход чухал үүрэг гүйцэтгэсэн билээ.

Каролинска хүрээлэнгийн эцсийн шийдвэр гарах хүртэл шинжлэх ухааны салбарынхан тухайн нэр дэвшигчдийн үр дүнг анхааралтай ажиглаж байна. Энэхүү нэр хүндтэй шагналын эзнээр хэн ч тодорсон, нойрны зохицуулалт, таргалалт болон чихрийн шижин, эсийн дархлааны эмчилгээ зэрэг хүн төрөлхтний эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдвэрлэх суурь шинжлэх ухааны дэвшлүүд олон улсын анхаарлын төвд хэвээр үлдэх нь тодорхой байна.