“Хонзон сэт” буюу Н.Номтойбаярын Үндэсний эвсэлийн хэн нь хэн бэ?

Ноёдын хонзон бидэнд хамаагүй, нохойн хэрүүл хүнд хамаагүй гэж үгтэй. Гэхдээ өнөөдрийн улс төр энгийн иргэдэд хамаатайгаас хамаатай бүр хамгийн хамаатай болж таараад байдаг.

 

Хамтарсан Засгийн газрыг түлхэн унагах “цахилгаан дайны төлөвлөгөө”-г зурсан булчинлаг шуу Үндэсний эвслийн тэргүүнийх гэх. Хэрвээ тийм бол Засагт хамтрах дараагийн партнёр Үндэсний эвсэл байх нь. Энэ хувилбар үнэн бол Хонзонгийн Засгийн газар бүрдэх нигууртай. Хонзон гэдэг бол өшөө хорсол, занал заналхийлэл өвөрлөх бодол, хорт сэтгэл. Атаа хорслоос үүдсэн муу сэтгэл хэмээн монгол хэлний тайлбар толиудад дурджээ.

Н.Номтойбаярын эвсэл бол үндэсний гэхээсээ илүү өс хонзонгийн эвсэл гэхэд хэтрүүлсэн болохгүй. Намдаа гомдогсод, жийгдэгсэд нийлж, өөр бусдын намыг худалдан авч эвсэл байгуулсан учраас ингэж хэлэх бүрэн үндэстэй.

Үндэсний эвсэлд О.Бум-Ялагчийн Монголын ногоон нам, Б.Цогтгэрэлийн Монголын Үндэсний ардчилсан нам, Д.Пүрэвдаваагийн Монголын либерал ардчилсан нам багтдаг. Эрээвэр хураавар ийм 3 намын нэгдэл Үндэсний эвсэл өнгөрсөн сонгуулиар Номтоороо туг хийж парламентад 4 суудалтай болсон нь Эсвэлийн тэргүүн Н.Номтойбаяр, МАН-ын экс гишүүн А.Ундраа, АН-ын экс гишүүн Д.Пүрэвдаваа, Д.Пүрэвдаваагийн дагуул М.Сарнай. 

Тэгвэл Үндэсний эвсэлийн гишүүд хэн нь хэн бэ, тус эвсэлээс парламентад сонгогдсон гишүүдийн хэн нь хэн бэ, тус эвсэлд багтаж буй намуудад лидер бий юү? Хамтдаа сонирхъё.    

 

Лидер биш лойдор

Ногоон намын дарга О.Бум-Ялагч намаа Н.Номтойбаярт үнэ  хүргэж “зарсан” ч өөрөө жагсаалтын тавдугаарт бичигдэж, хоншоороороо тасдуулсан. Түүний намын даргын хувьд хийж байгаа үйл ажиллагаа, улс төрийн алхмуудыг нь харахаар иргэний хөдөлгөөний идэвхтэн, жагсаал, цуглааны мэргэжилтэн гэлтэй. Дөрөв дөрвөн жилийн давтамжтайгаар УИХ-ын сонгуулийн үеэр идэвхждэг, сонгууль бүрд нэр дэвшдэг ч унадаг. Сүүлийн 26 жил буюу 1999 оноос хойш тэрбээр ийм улс төр “хийж” яваа.

Нөгөө нэг гишүүн Монгол үндэсний ардчилсан намын дарга Б.Цогтгэрэл улс  төрд 20 гаруй жил хутгалдаж яваа боловч нэр шигээ цогтой, гэрэл гэгээтэй замнал маруухан. Анх Ерөнхий сайд асан М.Энхсайханыг дагаж Үндэсний шинэ намын тугийг барьж улс төрд хөл тавьсан. Намынхаа генсекээр ажилласан намтартай. Дараа нь М.Энхсайханыг Монгол Улсаас Шведийн Вант Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайдаар томилогдох үеэр МҮАН-ын дарга болсон. Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн дэд сайд, Шадар сайдын зөвлөх зэрэг албан тушаал хашиж байснаараа Бумаагаасаа илүү. Бусдаар хоёулаа адилхан, нэг тэрэгний дугуйнууд. Намын  тамга цүнхэлсэн наймаачид. Тиймээс 2024 онд Н.Номтойбаяр дээр тамгаа бариад гүйж очсон. “Мөнгөтэй хүнийг “Аав аа” гэсэн ч яах вэ дээ” л гэдэг болсон.

 

Эвгүй асуудалд нэр холбогддог, М.Энхболдын хамаатан А.Ундраа

УИХ-д хоёр дахиа сууж буй А.Ундраа Тусгай үүрэг гүйцэтгэгч Элчин сайд гэдгээрээ анх олны анхааралд орж ирсэн. Тэрбээр 2009-2011 онд уг албыг хашиж байхдаа цөмийн хаягдлыг Монголд булшлах тухай асуудлыг идэвхийлэн хөөцөлдөж байсан гэдэг. Энэ талаар Японы сэтгүүлч Хараюүки Айкава бичиж, нэг ёсондоо шүгэл үлээж байв. Ийнхүү ноцтой асуудал нь “гэрэл цохигдсон”-ы дараа хүртэл Цөмийн энергийн газрын дарга болохоор зүтгэж байсан А.Ундраа цөмийн энерги, тэр тусмаа ураны салбарт ашиг сонирхлын зөрчилтэй байж магадгүй харагддаг. Хэд хэдэн лицензийг Хятадуудад хэдийнэ зарж амжсан ч гэлцдэг. Энэ талаарх мэдээлэл хайгаад үзвэл сошиал орчинд хангалттай бий. “Ардчилал таймс” сонин баримт дэлгэн бичиж  байсан нь ч бий.

Цаашилбал, 1999 онд АНУ-ын Хойд Каролайнагийн их сургуульд суралцахаар БЗС-аас 32 мянган ам.долларын зээл авч байсан бараан түүх ч түүнд бий. Энэ нь одоогийн ханшаар 110 сая төгрөгтэй дүйцэх мөнгөн дүн юм. Ийнхүү татвар төлөгчдийн мөнгөөр АНУ-д сурч, цөмийн физикийн чиглэлээр доктор хамгаалсан түүнийг боловсрол, ёс суртахуун хоёр нь урвуу хамааралтай гэчихэд хэтрүүлсэн болохгүй.

Бүр цаашилбал, А.Ундраа нь УИХ-ын дарга асан М.Энхболдын авга ахынх нь охин. Өөрөөр хэлбэл тэд үеэлүүд. Тиймээс 2020 онд У.Хүрэлсүхээс УИХ-д дахин нэр дэвших мандат авч чадалгүй жийгдэн, тоглоомын гадна үлдсэн. Энэ өс хонзонгоороо Н.Номтойбаяртай яв цав нийцэж, Үндэсний эвсэлд нь нэгдэж, жагсаалтаар парламентад эргэн орж ирсэн.   

 

АН-д хонзонтой, ардчилалд халтай Д.Пүрэвдаваа

Баянзүрх дүүргийн засаг дарга асан Д.Пүрэвдаваа 2024 оны гуравдугаар сарын 06-нд өөрийн хүсэлтээр АН-аас гарч байгаагаа сүр дуулиантай мэдэгдсэн нь Үндэсний эвслээс нэр дэвшихээр Н.Номтойбаяртай гар барьчихсных байв.

Намаасаа гарахаасаа өмнө буюу 2024 оны хоёрдугаар сарын 23-нд Улсын дээд шүүх түүнийг Монголын либерал ардчилсан намын даргаар баталсан нь санамсаргүй давхацал ч би. Гол нь энэ намыг хэнээс, хэдэн төгрөгөөр хэрхэн худалдаж авав гэдэг нь бас нэг сонирхолтой өнцөг.

Түүний улс төрийн замнал, намтрыг сөхвөл тэрбээр 2012-2016 онд Баянзүрх дүүргийн Засаг  дарга, 2017 онд Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зөвлөх, 2020-2023 онд НИТХ дахь АН-ын бүлгийн даргаар тус тус ажилласан.

Хамгийн том карьер нь БЗД-ийн Засаг дарга. Дүүргээс төрсөн тэрбумтэн гэгддэг нь авлигын хэд хэдэн хэрэгт холбогдсон, газрын бизнесээр хөлжсөн гэх мэт сөрөг баримтууд түүнд хаяглагддаг. Цаашилбал, Баянзүрхийн АН-ыг дотор нь задалж, хэл ам, хэрүүл тэмцэл өрнүүлж, намынхаа дарга С.Эрдэнэтэй зөрчилдөж, ана мана үзэлцэж явсан түүх ч бий. Тэр байтугай удирдлагадаа ажилладаг эмэгтэйд гар хүрсэн “хэрэг” нь ч олонд дэлгэгдэж байв.

 

Улмаар 2016, 2020 оны сонгуулиар УИХ-д нэр дэвших мандат авч чадаагүйдээ хорсож, өс зангидан 2024 онд Либерал ардчилсан намын даргын тамгыг худалдан авч, Үндэсний эвсэлд нэгдэж, УИХ-ын гишүүн болсон.   

 

Улс төрийн намтаргүй, удам залгасан хөрөнгөтөн М.Сарнай

Парламентын цоо шинэ дүр М.Сарнай хувцасны дизайнер мэргэжилтэй. 2017 онд “Мөнх Эс Эс” ХХК-ийг төрсөн дүү М.Анужинтайгаа хамтран байгуулж, удирдаж байгаад охиндоо шилжүүлсэн. “Алдарт эх тэнгэр ээж холбоо” ТББ-ыг байгуулж тэргүүнээр нь ажиллаж байсан хэмээх товч намтартай. Бусдаар улс төрийн бүү хэл ажил хэргийн ч намтар, туршлага маруухан нэгэн.

Харин аав Б.Мягмардаш нь арай нэг гүүглд мөртэй. “Мөнх Халдун” ХХК-ийн захирал, Монгол Улсын Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан Б.Мягмардаш Дарханы олон Дашуудын нэг, “Дархан нутаг” ТББ-ын УЗ-ийн дарга, Дархан-Уул аймгийн Ардчилсан намын дарга, Ардчилсан намын Дүрмийн хорооны дарга зэрэг сонгуульт албан тушаал хашиж явсан, бизнест ч, улс төрд ч дуулиан, шуугиантай нэгэн.

Чухамхүү аавынхаа түлхээсээр эр нөхрөө өөд болоогүй удаагүй байхад улс төрд хөл тавьж, УИХ-ын гишүүн болсон биз ээ. Болоогүй 3 тэрбумын хөрөнгөтэй, шинэ парламентын толгой баячуудын нэг “гэжуга”. 

 

Нэг иймэрхүү, голцуу гомдсон, хаягдсан, гологдсон нөхдүүд МАК-ийн хунтайж мөн л ах намдаа хадруулж аавынд хүртэл морилсон Н.Номтойбаяртай нэгдэж Үндэсний эвсэл байгуулж парламентад /намын жагсаалтаар/ 4 суудалтай болсон нь хувь заяаны шоглоом ч гэмээр Монголын улс төрийн өнөөгийн өнгө төрх ч гэмээр. Эцэст нь тэд Номтоороо туг хийж дуншиж буй дараагийн Засагт орж ирэхээр санаархаж буй нь ёстой бидний байгаа царай гэлтэй.

 

Г.Ууганбаатар