УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяагийн эрхийг санаатайгаар “эдлүүлээгүй” нь өөрөө Үндсэн хуулийн зөрчил мөн үү

Үндсэн хуулийн Цэцийн өчигдрийн /2025.10.22/ Их суудлын хуралдаанаар Ерөнхий сайд Г.Занданшатарыг огцруулсан УИХ-ын 95-р тогтоол болон тогтоолыг баталсан чуулганы хуралдаан, хурлыг удирдсан УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяагийн үйл ажиллагаа Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хэлэлцсэн.

Хуралдааны эхэнд маргагч талуудаас Цэцийн есөн гишүүнээс татгалзах үндэслэл байгаа эсэх талаар тодруулахад УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа Цэцийн гишүүн О.Мөнхсайханаас татгалзах хүсэлтэй байгаагаа уншиж танилцуулсан. Учир нь О.Мөнхсайхан нь Ерөнхий сайд Г.Занданшатартай ойр ажиллаж байсан ашиг сонирхлын зөрчилтэй гишүүн гэж үзсэн аж. Гэвч ҮХЦ-ээс түүний эл хүсэлтийг хүлээж аваагүй эргэн хуралдаж эхэлсэн.

Мөн түүнчлэн УИХ-ын дарга Х.Булгантуяа үргэлжлүүлэн өмгөөлөгч авах хүсэлт гаргав. Гишүүний эл хүсэлтийг ч Үндсэн хуулийн цэц хүлээн авсангүй.

Угтаа Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 14 дэх заалтанд өөрийгөө өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа авах, нотлох баримтыг шалгуулах эрхтэй гэж заасан байдаг. Гэтэл Х.Булгантуяагийн тус эрхийг санаатайгаар эдлүүлээгүй нь Үндсэн хууль зөрчсөн гэж харагдаж байгаа  юм.

Улмаар хуралдааны дундуур УИХ-ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр оролцсон гишүүд Үндсэн хуулийн цэцийн Их суудлын хуралдааныг орхиж гарсан байдаг.

Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаяр мэдээлэл өгөхдөө УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяаг эл шүүх хурлын шүүгдэгч гэж хэлж болно. Гэтэл түүний өмгөөлөгч авах Үндсэн хуульд заасан эрхийг нь эдлүүлсэнгүй. Үүнээс гадна Засгийн газрын гишүүн, С.Бямбацогт сайд гар утсаа хураалга гээд хайрцаг бариад гүйх юм. Чи энд суухгүй, тэнд суу гэж хурлын дотоод зохион байгуулалтыг хийгээд явах юм. Мөн дуугарч болохгүй гээд зандраад байсан. Одоо бүр ҮХЦ-ийн дээр Засгийн газрын гишүүн гарчихлаа. Энэ болохгүй. Эндээс харахад өнөөдрийн ҮХЦ-ийн хуралдаанаас Засгийн газраас захиалгатай улс төрийн шийдвэр гарах юм байна. Энэ хуралд сууж байгаа бидний эрх хангагдахгүй байна. Тэнцвэртэй хурал болж чадахгүй байгаа тул хурлыг орхиж гарахаар шийдлээ" гэсэн юм.

Нэмэлт.

Хуулийн заалтыг дэлгэрүүлбэл,

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн арван зургадугаар зүйлийн 14 дэх хэсэгт,

“Монгол Улсын хууль, олон улсын гэрээнд заасан эрх, эрх чөлөө нь зөрчигдсөн гэж үзвэл уул эрхээ хамгаалуулахаар шүүхэд гомдол гаргах, бусдын хууль бусаар учруулсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, өөрийн болон гэр бүлийн гишүүд, эцэг эх, үр хүүхдийнхээ эсрэг мэдүүлэг өгөхгүй байх, өөрийгөө өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа авах, нотлох баримтыг шалгуулах, шударга шүүхээр шүүлгэх, хэргээ шүүх ажиллагаанд биеэр оролцох, шүүхийн шийдвэрийг давж заалдах, уучлал хүсэх эрхтэй. Өөрөө өөрийнхөө эсрэг мэдүүлэг өгөхийг шаардах, мэдүүлэг гаргуулахаар шахалт үзүүлэх, хүч хэрэглэхийг хориглоно. Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож үл болно. Гэм буруутны ял зэмлэлийг түүний гэр бүлийн гишүүд, төрөл саданд нь халдаан хэрэглэхийг хориглоно” гэсэн байдгийг энд сануулах нь зүй биз ээ.