УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа Хүний эрхийн үндэсний комисст хандлаа
Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хуралдаанаар Засгийн газрыг огцруулсан УИХ-ын тогтоол Үндсэн хууль зөрчсөн гэж дүгнэсэн. Үүнтэй холбоотойгоор УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяаг эргүүлэн татах эсэх асуудал анхаарал татаж байгаа юм.
Тэгвэл өнөөдөр УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа Хүний эрхийн Үндэсний коммист хандлаа. Учир нь Үндсэн хуулийн цэцийн их суудлын хурлын явцад түүний эрх зөрчигдсөн гэж үзэж байгаа юм.
Тодруулбал, Тус хуралдааны үеэр УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа хэд хэдэн хүсэлт гаргасан байдаг.
Нэгдүгээрт, Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн О.Мөнхсайханаас татгалзах хүсэлт гаргасан хэдий ч тус хүсэлтийг хүлээж аваагүй.
Хамгийн ноцтой нь, УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа өмгөөлөгч авах хүсэлт гаргасан ч ҮХЦ-ийн зүгээс өмгөөлөгч авах гэрээ байгуулаагүй тохиолдолд боломжгүй хэмээх тайлбарыг өгсөн билээ.
Угтаа Монгол Улсын аль ч иргэн өмгөөлүүлэх эрхтэй. Үндсэн хуулийн заалтыг тодотговол,
Үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 14 дэх заалтанд өөрийгөө өмгөөлөх, хууль зүйн туслалцаа авах, нотлох баримтыг шалгуулах эрхтэй гэж заасан байдаг. Гэтэл Х.Булгантуяагийн тус эрхийг санаатайгаар эдлүүлээгүй нь Үндсэн хууль зөрчсөн гэж харагдаж байгаа юм.
Энэ асуудлын талаар Хуульч, өмгөөлөгч Б.Гүнбилэгээс тодруулахад,
Тэрбээр хэлэхдээ, Монгол Улсын аль ч иргэн өмгөөлүүлэх эрхтэй. Цэцийн шийдвэр бичгэн хэлбэрээр гарахад нь би харсан. Түүн дээр эхлээд УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа гэж байснаа дараа нь Булгантуяа Үндсэн хууль зөрчжээ гэсэн байсан.
Хүн өөрийгөө, тэр дундаа байр сууриа илэрхийлэхэд нь өмгөөлөгч зайлшгүй хэрэгтэй. ЗГ-ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр Н.Лүндэндорж багш суусан байсан. Энэ хүн “Монгол Улсын Үндсэн хууль шинжлэх ухааны тайлбар” ном бичсэн. Гуравхан хоногийн дотор түүнтэй мэтгэлцэх өмгөөлөгч тийм амар олдохгүй. Хэн хэнээс асуусныг нь би мэдэхгүй. Над руу залгасан. Би гадаадад байсан.
Бичгээр гэрээ байгуулсан өмгөөлөгч байгаа бол одоо оруулаад ир гэсэн байгаа юм. Тийм юм энэ дэлхийн хаана ч байхгүй. Хүн өмгөөлүүлэх эрхээ хангуулах боломжийг хангах ёстой.
ҮХЦ-ийн шийдвэр гурван асуудлаар гарсан.
Нэгдүгээрт, томъёолно, томъёолоогүй гэдгийг Үндсэн хуулийн шүүх өчигдөр жишиг болгосон. Үндсэн хууль бол Монгол Улсын ердийн хуулиас өндөр хэм хэмжээтэй акт. ҮХЦ энэ томъёоллыг эерэг гаргадаг юм байна гэдэг жишгийг тогтоож өглөө. Өмнө нь энэ талаар нэг ч үг, үсэг байгаагүй. Үүнээс хойш эерэгээр явах нь тодорхой боллоо.
Хоёрдугаарт, ирцийн асуудал бий. ҮХЦ энэ асуудал дээр зөв шийдвэр гаргасан.
УИХТГ мэргэжил, арга зүйн туслалцаа үзүүлдэг. Хуралдаан даргалагч өөрөө санаачилж удирдсан уу эсвэл Тамгын газраас зөвлөсөн үү гэдгийг тодорхой болгох ёстой. Энэ бол өмгөөллийн гол point. Өмгөөлүүлэх эрх нь хангагдаагүй учраас Х.Булгантуяа ХЭҮК-т хандах хэрэгтэй. ХЭҮК бол ҮХЦ-ийн шийдвэрийг зөв, буруу гэхгүй. Харин зөвлөмж гаргана. Тэр зөвлөмжийг аливаа албан тушаалтан хэрэгжүүлэх үүрэгтэй. Хэрэгжүүлэхгүй бол ажлаас чөлөөлөгдөх үндэслэл болдог.
УИХ-ын тогтоол болон хуралдаан даргалсан Х.Булгантуяад холбогдох асуудлаар ҮХЦ нэг дүгнэлт гаргачихсан болохоор УИХ дахин хэлэлцэх боломжгүй. Гэхдээ өмгөөлүүлэх эрхтэй хүний эрхийг хамгийн түрүүнд тавих ёстой байсан” гэв.
М.Үүрийнтуяа
