“ТАВАНТОЛГОЙН ЦАГААН ТОЛГОЙ”-н баримтууд юу өгүүлэв?
“Тавантолгойн цагаан толгой” нэртэй, гурван бүлэгтэй, 448 нүүр бүхий зузаан товхимол хэвлэгдэн гарсан байна. Ерөнхий сайд асан С.Баяр Тавантолгойн нөөцийн 94 хувийг төрд буцаан авсан, баялгийн өгөөжийг дийлэнх нь ард түмэнд оногдох талаар, “Энержи ресурс” компанийн төлсөн татвар, өгөөжийн баримт, мэдээллийг эмхэтгэн хэвлүүлжээ.
УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэлийн тараасан номноос ор тас орхигдсон төрийн аудитын хяналт шалгалтын материал, дүгнэлт, албан ёсны шийдвэрүүд, хийгдсэн төлбөр зэрэг баримтуудыг эмхэтгэлд оруулсан байна. Эмхэтгэн хэвлүүлэгч С.Баяр “түүвэр зохиол” бус баримтын бүтэн эмхэтгэлээс бодит үнэнийг танин мэдэх боломжтой талаар номын өлгөц үгэндээ онцолжээ.
Стратегийн ордын 50 хүртэлх хувийг төр эзэмших Ашигт малтмалын тухай хуульд заасан хязгаарыг давуулан биелүүлсэн яриа хэлэлцээр 2008 онд 3 сарын турш өрнөж, парламентад танилцуулж, үр дүнг УИХ-ын бодит байдал, хууль ёсны үүднээс хүлээн зөвшөөрч, Тавантолгойг ашиглах дараа дараагийн тогтоол, шийдвэрүүдээ гаргасан. Тавантолгойн бүлэг ордын нөөцийн 94 хувийг төр эзэмших болж, Засгийн газар, хувийн хэвшил хэлэлцэн тохиролцож чадсан юм.
Эмхэтгэлд оруулсан баримтуудаас үзвэл, Засгийн газрын тэмдэглэлээр “Энержи ресурс”-д Ухаахудагийн лицензийг олгосон гэдэг О.Алтангэрэл, З.Энхболд нарын үг яриа няцаагдаж байна. Учир нь “Энержи ресурс” Тавантолгойн 6 лицензийн 5-ыг төрд буцаан өгч, 1-ийг нь авч үлдсэн болохоос бус шинээр ашиглалтын эрх олгоогүй. Ухаахудагаа авъя гэдэг дайсан тодруулах улс төрийн акц хууль бус болохыг товхимолд оруулсан баримтууд өгүүлжээ. Тавантолгой гэж стратегийн орд гэж бий. Ухаахудаг гэж тусдаа стратегийн орд тухайн үед ч, одоо ч байхгүй.
“Энержи ресурс” Тавантолгойн стратегийн ордын хуульд заасан 50 хувийг давуулж нөөцийн 94 хувийг төрд буцааж өгч, үлдсэн 4 хувь буюу Ухаахудагт бүтээн байгуулсан. Ухаахудагт 1,3 тэрбум долларын хөрөнгө оруулалт татаж, шууд 2500 гаруй, шууд бусаар 7500 хүн ажиллаж, 15 жилд 2,6 их наяд төгрөгийн татвар хураамж төлж, сургууль, цэцэрлэг барьж, суманд хүлээлгэн өгч, цахилгаан станц, баяжуулах үйлдвэр, Цэций хороолол босгосон.
Төр Тавантолгойн нөөцийн 94 хувь, талбайн 96 хувийг эзэмших болсон ч нөгөө талаас 44 их наяд, 404 их наядаар яригдаж баялгийн хулгай, нүүрсний хулгай, Бортээг, Харбины гэрээ зэрэг авлига, цавчаа зөвхөн төрийн эзэмшлээс үүдэн гарсаар байна. “Тавантолгойн цагаан толгой” баримтын эмхэтгэл эдийн засагчид, сэтгүүлчид, УИХ-ын гишүүд, олборлох салбар судлаачид, сонирхсон хэн бүхэнд бодит үнэнийг танин мэдэхэд ихээхэн тус нэмэр болохуйц ном болжээ.
Х.Бумаа
