9.11-ний халдлагын дараах өдгөө нас барсан хүмүүсийн тоо халдлагын өдөр шууд амиа алдсан хохирогчдын тооноос давж гараад байна

АНУ-д 2001 оны есдүгээр сарын 11-ний өдөр үйлдэгдсэн аймшигт террорист халдлагаас хойш дөрөвний нэг зуун буюу 25 жил өнгөрч байгааг тохиолдуулан тус улс даяар гашуудлын болон хүндэтгэлийн арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулж байна. Нью-Йорк, Виржиниа, Пенсильвани мужуудад болсон халдлагын улмаас амиа алдсан 3000 орчим хүний дурсгалыг хүндэтгэхээр АНУ-ын төр, нийгмийн зүтгэлтнүүд болон олон мянган иргэд цугларчээ.

Энэ удаагийн дурсгалын арга хэмжээ хэд хэдэн онцлог өөрчлөлттэйгөөр зохион байгуулагдаж байна. Тухайлбал, Нью-Йорк хотын Манхэттэн дэх Үндэсний есдүгээр сарын 11-ний дурсгалын цогцолбор болон музейд болж буй ёслолын ажиллагаанд анх удаа "долоо дахь чимээгүй зогсолт"-ыг нэмж оруулжээ. Өмнөх жилүүдэд халдлага болсон болон барилгууд нурсан тодорхой цаг мөчүүдийг тэмдэглэсэн зургаан удаагийн чимээгүй зогсолт хийдэг байсан юм. Харин энэ удаагийн шинэ хүндэтгэлийн мөч нь халдлагын дараах хорт утаа, нуранги дунд ажиллаж байгаад хожим нь өвчин эмгэг, гэмтлийн улмаас амиа алдсан мянга мянган аврагчид, тусламжийн ажилтнууд болон амьд үлдсэн хүмүүсийн дурсгалыг хүндэтгэх зорилготой ажээ. Эдгээр хохирогчдын тоо өдгөө халдлагын өдөр шууд амиа алдсан хүмүүсийн тооноос давж гараад байгааг албаныхан онцолж байна.

Хүндэтгэлийн арга хэмжээнд АНУ-ын үе үеийн удирдагчид хуваагдан оролцож байна. Нью-Йорк хотын "Граунд Зиро" дурсгалын газарт АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Барак Обама, Жорж Буш, Билл Клинтон болон Төрийн нарийн бичгийн дарга асан Хиллари Клинтон, Дэд ерөнхийлөгчид нэр дэвшигч Жэй Ди Вэнс нар хүрэлцэн ирж, амиа алдсан 2983 хохирогчийн нэрийг унших улс төрөөс ангид, хүндэтгэлийн ажиллагаанд оролцлоо. Харин АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп Виржиниа мужийн Пентагон дахь дурсгалын цогцолборт хүрэлцэн ирж, 25 жилийн ойн арга хэмжээнд оролцон үг хэлэхээр төлөвлөжээ. Засгийн газрын бусад өндөр албан тушаалтнууд Пенсильвани мужийн Шанксвилл дэх 93-р нислэгийн үндэсний дурсгалын газарт төрийн төлөөллөөр оролцож байна.

Ойн өдөртэй давхцуулан Америкийн Анагаах Ухааны Холбооны сэтгүүлээс (JAMA) "9/11-ээс хойшхи 25 жил — Дэлхийн худалдааны төвийн эрүүл мэндийн хөтөлбөрөөс авсан сургамж" нэртэй судалгааны тайланг нийтэлжээ. Уг судалгаагаар гамшгийн улмаас үүссэн эрүүл мэндийн сөрөг үр дагавар нь цаг хугацааны явцад хүний биеийн олон эрхтний тогтолцоонд архаг хэлбэрээр нөлөөлдөг болохыг тогтоосон байна. Халдлагад өртсөн хүмүүс жирийн иргэдтэй харьцуулахад архаг өвчлөлд нэрвэгдэх магадлал өндөр, амьдралын чанар нь доогуур байгаа ч Дэлхийн худалдааны төвийн эрүүл мэндийн хөтөлбөрт идэвхтэй хамрагдсан хүмүүсийн амьд үлдэх хувь мэдэгдэхүйц өндөр байгаа нь урт хугацааны нэгдсэн тусламж үйлчилгээний систем гамшгийн дараах нөхөн сэргээлтэд ямар чухал болохыг харуулж байна.

АНУ-ын холбоотнууд болон олон улсын байгууллагууд ч мөн энэхүү ойг тохиолдуулан эв санааны нэгдлээ илэрхийлж байна. НАТО-гийн төв байранд Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч Радмила Шекеринска, АНУ-ын Түр хамаарагч Скотт Оудкирк болон АНУ-ын цэргийн төлөөлөгч, дэслэгч генерал Уильям Д. "Хэнк" Тейлор нарын хамт "9/11 ба НАТО-гийн Гэрээний 5 дугаар заалтын дурсгалын хөшөө"-ний дэргэд хүндэтгэл үзүүлэв. Түүнчлэн Европын аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны байгууллагын (ЕАБХАБ) Парламентын ассамблейн удирдлагууд мэдэгдэл гаргаж, сүүлийн 25 жилд террорист заналхийлэл хувьсан өөрчлөгдсөн ч олон улсын хамтын ажиллагаа, эв санааны нэгдэл нь энэхүү эмгэнэлт явдлаас үлдсэн хамгийн чухал өв гэдгийг онцолжээ.

Энэхүү 25 жилийн ойн хамгийн гол зорилго нь халдлагын дараа өсөж өндийсөн шинэ үеийнхэнд түүхийг таниулахад чиглэж байна. Өнөөдөр АНУ-ын нийт хүн амын бараг 30 хувийг эзэлж буй 100 сая орчим америкчууд, түүний дотор их сургуулийн шинэ элсэгчид 2001 оны есдүгээр сарын 11-ний өдөр хараахан төрөөгүй байжээ. Тиймээс үндэсний дурсгалын цогцолборууд болон боловсролын байгууллагууд энэхүү түүхэн ойг ашиглан залуу үеийнхэнд халдлагын уршиг, эх орныхоо төлөө зүтгэсэн баатруудын түүх, золиослолыг өвлүүлэн үлдээх боловсролын хөтөлбөрүүдийг идэвхтэй хэрэгжүүлж байна. Энэ нь "Хэзээ ч мартахгүй" гэх амлалтыг хойч үедээ уламжлуулан үлдээх чухал алхам болж байна.

Эх сурвалж: vertexaisearch.cloud.google.com, facebook.com, nato.int, liberal.org.au, pbs.org