Н.Энхбаярыг үхлээс, Ц.Элбэгдоржийг алуурчин болохоос аварсан Бан Ги Мүн Чингисийн одонгоор шагнуулав
Их хааны мэндэлсэн “Монгол бахархлын өдөр” Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөс зарлиг гарган гардуулдаг Чингис хааны одонг энэ жил НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн дарга, ноён Бан Ги Мүн хүртсэн. Ингэснээр тэрбээр АНУ-ын иргэн, монголч эрдэмтэн Жак Уэтерфордын дараа тус шагналыг хүртсэн хоёр дахь гадаад хүн болж байгаа юм. Харин монголчуудын хувьд их хааныхаа мэндэлсэн өдрийг анх удаа хэл ам, хэрүүл тэмцэлгүй тэмдлэглэн өнгөрүүллээ.
Өмнө нь яадаг байсан бэ гэвэл энэ өдрийг угтаад “тэр авах гэнэ, энэ ч авах гэнэ” гэсэн элдэв таамаг хөврүүлж, тойруулаад улсаараа хараал ерөөл тавьж, хэрэлдэж, талцдаг. Завсарт нь нэрээ хавчуулж, өөрийгөө Чингис хааны одон авах хэмжээний хүн болгон дөвийлгөж пиардах гэсэн нөхдүүд ч ажлаа амжуулдаг. Хэн нэгнийг муулж хорслоо тайлах “зэвсэг” болгох гэсэн хүмүүс ч “энэ шүү” гэх байдлаар нэгийгээ сошиалд хаяж өгч барьж идүүлдэг. Ийм нэг улстөржсөн гэх үү, угийн монгол зан гэх үү, гаж зуршил тогтоод байсан юм. Аз болоход энэ удаа тэгсэнгүй. Тэгэх завдал ч өгсөнгүй. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас “Чингис хаан” одонг Бан Ги Мүнд олгох тухай мэдээллийг урьдчилаад өгчихсөн.
Харин манайхан “Бан Ги Мүн гэж хэн бэ. Монгол Улсад ямар хувь нэмэр оруулсан юм бэ” гэсэн асуулт тавьж, хариуг нь Ерөнхийлөгчийн хэлсэн үг, зарлиг дотроос хайж буй өдрүүд. “...Монгол Улс, БНСУ-ын харилцаа, хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлж, стратегийн түнш болох, бүх салбарт хамтын ажиллагаа хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан. НҮБ Монгол Улсын харилцааг шинэ шатанд гаргасан. Түүнчлэн манай улсын аюулгүй байдал, хөгжил цэцэглэлтийн баталгаа болохыг нотолж, олон зуун сая ам.долларын хөгжлийн төсөл хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлсэн. НҮБ-ын найм дахь Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллах хугацаандаа Монгол Улсын энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд ихээхэн дэмжлэг үзүүлсэн” гэсэн үгс хөвөрч байна.
Ер нь бол манай улстөрчид л бие биедээ өгч, сүүлдээ сонгуульд ажилласан урлаг, спортынхон руу “гулсуулж” үнэ цэнгүй болгох тийш хандуулснаас биш уг шагналын журамд “...Монгол Улсын хөгжил цэцэглэлтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан дотоодын иргэн, дэлхий нийтийн энх тайван, хөгжил цэцэглэлтэд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан гадаадын иргэнийг Чингис хаан одонгоор шагнаж урамшуулж, Чингис хааны нэр алдрыг дэлхийд дуурсгаж байх” гэсэн үгс бий. Энэ удаа ноён Бан Ги Мүнд олгосноор одонгийн нэр хүнд ч “аврагдлаа”. Олны хэл ам ч намжлаа. Ганц энэ ч биш, монголчуудыг олон зүйл дээр аварч, Монгол Улсад тус хүргэсэн түүх түүнд бий. Тухайлбал, 2012 онд гуравдахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг үхлээс, дөрөвдэх Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг алуурчин болохоос аварсан “нууц ноёнтон” бол Бан Ги Мүн юм.
Тухайн үед Ц.Элбэгдорж, ХЗДХ-ийн сайдаар ажиллаж байсан Ц.Нямдоржтой хамтарч байгаад, гуравдахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг 500 цагдаагийн хүчээр баривчлан шоронд хорьж байв. Намын даргыг нь баривчилснаар 2012 оны УИХ-ын сонгуульд ялах нь тодорхой болчихоод байсан МАХН-ыг дарж авах гэсэн МАН-ын хүсэл биелсэн. Улс төрийн өрсөлдөгчөө барьж хорьсноор 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд улиран сонгогдох Ц.Элбэгдоржийн төлөвлөгөө ч хэрэгжсэн. Харин Н.Энхбаяр шоронд 247 хоног хуурай өлсгөсөн зарлаж, эсийн дутагдалд орсноор амь тавихдаа тулсан. Шоронгоос “Өнөөх чинь үхчих гээд байна, яах билээ” гэж хэд хэдэн удаа хэл хүргүүлэхэд, Ц.Элбэгдорж “Үхвэл ч үхэг” гээд сууж байсан гэдэг. Сүүлдээ утсаа авахгүй, хэнтэй ч уулзахгүй таг болчихсон гэлцдэг. Бодвол Н.Энхбаярынхаа амьсгалын тоог тоолж суусан биз. Эцсийн бүлэгт Н.Энхбаярын эхнэр О.Цолмон үхэл, амьдралыг заагт очсон эр нөхрийнхөө төлөө НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргад хандсанаар Бан Ги Мүн Ц.Элбэгдоржтой утсаар ярьж, Н.Энхбаярын эрүүл мэндэд санаа зовж буйгаа илэрхийлсэн байдаг.
НҮБ-ын нарийн бичгийн дарга бүгдийг мэдчихсэн, тэр байтугай өөрийг нь хүн “алах” гэж байгааг бүхэл бүтэн бөмбөрцгийн дарга анхааруулж байхад нэгийг бодож, нөгөөг сэдсэн биз, Н.Энхбаяр шүүхийн шийдвэрээр батлан даалтад гарч, Ц.Элбэгдорж өршөөл үзүүлсэн энэрэнгүй Ерөнхийлөгчийн дүрээр түүхэнд тэмдэглэгдэн үлсдэн билээ. Гэвч Эби Ерөнхийлөгч Бан Ги Мүн утасдсан тухай хэнд ч хэлэлгүй хав дарсан түүхтэй.
Тэгэхээр Бан Ги Мүн бол манай экс Ерөнхийлөгч нарыг нэгийг нь үхлээс, нөгөөг нь алуурчин, гэмт хэрэгтэн болохоос авраад зогсохгүй эрх мэдэл, хаан ширээний төлөө бие биеэ хөнөөн тэмцэлдсэн “Бага хаадын түүх” Монголын төрд давтагдах аюулаас гэтэлгэсэн ачтан.
Түүнчлэн өнөөгийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг “Тэрбум мод” ургуулах том амлалт өгчихөөд, өнөөхөө хэрэгжүүлэх гэж бажгадаж явахад өөрийн тэргүүлдэг Дэлхийн ногоон хөгжлийн институтээс 100 гаруй сая ам.долларын буцалтгүй тусламж өгсөн буянтан.
Эцэст нь хэлэхэд, түүнд Чингис хааны одон хүртээсэн нь Н.Энхбаяр, У.Хүрэлсүх хоёрын хэр ойр байгааг илтгэж байгаа юм. Наанаа “хэрэлдсэн” дүртэй Монголын улс төрд жүжиг тавин, цаагуураа хэн хэнээ өргөж, ачилж ирсэн тэдний харилцааг тодотгож өгсөн үйл явдал болов.
Ч.Ганга
