“Чайна Энержи”-гийн хамтрал “Энержи Ресурс”-ыг эмзэглүүлэх үү?
Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Яг л Оюутолгой, Эрдэнтийн 49, Хөгжлийн банкны схем задарсан үе шиг сандарч байна” гэж бүлгийн хурал дээрээ хэлсэн тухай мэдээлэл өчигдөр хөврөв. Төсвийн бужигнааны хажуугаар Засгийн газрын эсрэг улстөрийн хэд хэдэн акц болсоныг ийн хэлсэн гэж ойлгогдож буй.
Эхнийх нь, Ерөнхий сайд арваннэгдүгээр сарын эхээр БНХАУ-ын Шанхай хот руу албан айлчлалаар явсан хойгуур саарал ордонд улс төрийн бослого гарсан. УИХ-ын гишүүн Д.Энхтүвшин төсвийн хоёрдугаар хэлэлцүүлгээс хойш, телевизэд ярилцлага өгч тэрүүхэндээ “хурган од” болсон билээ. Төсвийг өөрчлөх боломжит хугацаа өнгөрч батлах нь нэгэнт тодорхой болсны дараа гэнэт шүгэлдсэнд асуудал байсан юм. Мөн УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн, Ж.Баярмаа, Б.Түвшин нар шүгэл үлээгчийн дүрд хувирч чамгүй дуугарцгаасан.
Ерөнхий сайд Шанхайгаас ирээд УИХ дахь МАН, АН-ын бүлэгт олон жил гацаанд байсан Гашуунсухайт-Ганцмодны боомтын хил холболтын төмөр замын бүтээн байгуулалт болон“Чайна Энержи” группийн захидал бүхий саналыг танилцуулсан байдаг. Харин УИХ дахь АН-ын бүлэг Ерөнхий сайдын хаалттай мэдээллийн бичлэгийг нийгмийн сүлжээнд оруулж, маргааш нь устгасан харагдсан.
Удаах нь, Төсвөө баталж чадахгүй бужигнахын хажуугаар Улстөрийн намуудын тухай хуулийн дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийг хэлэлцээд амжсан. 2025 оны нэгдүгээр сарын 01-нээс өмнө дүрмээ, бүтцээ, хөтөлбөрөө өөрчилж УДШ-д бүртгүүлэх учиртай хугацааг хойшлуулчихсан. Үүнийг Засгийн газрыг унагах акцын нэг хэлбэр ч гэж харах хүмүүс байв.
Гурав дахь нь, МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг Т.Энхтүвшин өөрийн биеэр очиж бужигнуулав. Тэрбээр, “Т.Дүүрэнг баривчилсан явдал нь Ерөнхий сайдтай холбоотой. Өөрийнх нь зөвлөхөөр ажиллаж байсан Л.Төр-Од нэр дэвшсэн тул замаас нь холдуулсан” гэх агуулгатай зүйлс ярьсан билээ.
Ерөнхий сайдын хэлснээр бол энэ бүхэн БНХАУ-ын “Чайна Энержи” компанитай хийх гэж буй Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил холболтын бүтээн байгуулалт буюу гүүрийг хамтран барих гэрээ зурагдахад тун ойрхон ирээд байгаатай холбоотой гэх. Энэхүү гэрээг зогсоох, дундуур нь орох сонирхол хаа нэгтээ өндөр байна гэсэн үг. Чухам хэний эрх ашиг ингэж хурцаар хөндөгдөв. Монгол Улс төсөвтэй байх үгүй дээрээ тулж ирсэн нь хэнтэй холбоотой вэ гэх асуулт урган гарна.
Хамгийн түрүүнд “төсвийн од” Д.Энхтүвшин гишүүн нэрлэгдэж буй. Д.Энхтүвшин гэдэг бол “MCS“ гэсэн үг.
Тэрээр 1997-2022 оны хооронд тус компанийн дэд Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан. Энэ аварга том группийн гол бизнес “Энержи Ресурс”. Тэгэхээр “Чайна Энержи”-тэй гэрээлчихвэл нүүрсний акулуудын нэг болох MCS буюу “Энержи Ресурс”-ын эрх ашиг хөндөгдөж, эмзэглэж байгаа гэсэн үг. “Чайна Энержи”-тэй хамтрах хэлэлцээр нь зөвхөн хил холболтын гүүрээр хязгаарлагдахгүй энэ хүрээнд тус групп Тавантолгойн бүлэг ордоос хоёрт нь олборлолтын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, мөн нүүрсний үнийг биржийн бус гэрээний үнээр тохирох гэсэн гурван цогц асуудлыг хөндөж буй. Хэрэв хоёр тал гэрээг үзэглэчихвэл он гармагц хил холболтын ажил эхэлж 2027 он гэхэд манай улс төмөр замаар нүүрсээ экспортолж эхэлнэ. Нүүрсний тээврийн өртөг зардал даруй хоёр дахин буурна. Чухам энэ гогцоон дээр MCS-ийн эрх ашиг хөндөгдөж буй болов уу.
У.ХУРЦ-ҮГ
