Эрүүл амьдрахуй: “Чихрийн зэв" хөгшрөлтийг хурдасгаж, тархины үйл ажиллагааг удаашруулдаг
Үдийн хоолны дараа тархи “ичээнд” орсон мэт мэдрэмж төрдөг, Энэ үед кофе, амттан, шоколадаар тархийг “урхидах” нь дэлхийн хаана байхаас үл шалтгаалан хүмүүст мэдрэгддэг ижил зүйл. Ингэж ядрах шалтгаан нь стресс, нойргүйдэл гэж буруутгадаг ч үнэндээ бол бидний бие махбодод явагдах гликаци буюу цусан дахь чихэр нэмэгдэхээс үүдсэн үйл явцтай холбоотой. Үүнийг “элсэн чихрийн зэв" ч гэдэг. Энэ нь эрч хүч, залуу насыг чимээгүйхэн булаадаг.
Гликаци гэдэг нь элсэн чихэр (глюкоз, фруктоз) уургийн молекулуудтай ферментийн бус аргаар холбох үйл явц. Энгийнээр хэлэхэд цусан дахь чихрийн молекулууд нь наалдамхай өтгөн сироп. Харин бидний биеийн уураг бол арьсан дахь коллаген, цусан дахь гемоглобин, тархины эсийн уураг нь биеийн барилгын материал гээд төсөөл. Хэт чихэрлэг үед эдгээр уургууд эмх замбараагүй "наалдаж" эхэлдэг. Энэ нь гликаци буюу АGE (Advanced Glycation End-products) хэмээх хортой нэгдэл үүсдэг. Эл бодисыг эхэндээ бие махбодь даваад л гарна. Гэвч цаг хугацаа өнгөрөх тусам нөгөөх бодисууд угаалтуурын зэв шиг л хуримтлагдаж, хүнийг дотроос нь иддэг. Өөрөөр хэлбэл, эд, эсийг хатууруулж, судсыг эмзэг болгоно. Арьсны уургийн бүтцийг эвдэж, унжуулна. Хамгийн аюултай зүйл нь ил харагдахгүй газарт буюу тархинд явагдана. Тархи бол глюкозын гол хэрэглэгч. Бие махбодын хүлээн авдаг бүх энергийн 20 орчим хувийг шаарддаг болохыг мэргэжилтнүүд хэлдэг.
AGE тархинд ингэж нөлөөлдөг. Мэдрэлийн эсүүдийг "наалдуулдаг". Ингэснээр тархины эс хоорондох дохио дамжуулалт тасалддаг. Үүний нөлөөгөөр сэтгэх, бодох, санах чадвар удааширч, ухаан төвлөрөхөд бэрхшээлтэй болох буюу ой санамж мууддаг. Мөн тархинд цусны урсгал буурч, эсүүд хүчилтөрөгч, шим тэжээлээр дутагддаг. Архаг ядаргаа, толгой өвдөх шинж тэмдэг бол үүний илрэл. Мөн үрэвслийг өдөөнө. Тархи нь исэлдэлтийн стрессээс болж "хэт халдаг" бөгөөд энэ нь эсийн хөгшрөлтийг хурдасгадаг байна.
Тэгвэл “зэвжихтэй” яаж тэмцэх вэ. Энэ нь зөвхөн амттанаас татгалзах тухай биш аж. Эсийн түвшинд бие махбодыг залуужуулахад тусалдаг амьдралын хэв маягийн цогц өөрчлөлт буюу эрүүл амьдрахуйг шүтэх явдал.
Ж.Цэцэг
